Mówiąc o alkoholizmie, większość ludzi ma przed oczami stereotypowy obraz człowieka, który przyjmuje codziennie duże ilości alkoholu, nierzadko jest też osobą zaniedbaną lub pochodzącą ze środowiska patologicznego.
To bardzo błędna opinia, czego dowodzi zjawisko tak zwanego „weekendowego alkoholizmu”, często dostrzegane nawet wśród osób wysoko sytuowanych, mogącego również stanowić formę uzależnienia, którą należy poddać leczeniu. Sprawdzamy, na czym polega weekendowe picie i jakie konsekwencje ze sobą niesie.
Weekendowy alkoholizm – jak go zdefiniować?
Uzależnienie od alkoholu może przybierać różne formy, przy czym żadnej z nich nie należy traktować jako „bezpieczniejszej” dla alkoholika. Weekendowy alkoholizm jest jedną z nich, do tego taką, którą można poniekąd uznać za „ukrytą” – na pierwszy rzut oka nie stanowi on bowiem większego problemu.
Wynika to z natury weekendowego picia. Osoba uzależniona zazwyczaj funkcjonuje w społeczeństwie i środowisku rodzinnym w sposób ogólnie uznawany za pozornie normalny, a zdiagnozowanie choroby jest w tym wypadku znacznie trudniejsze. Problem alkoholika weekendowego może być przez długi czas niedostrzegany lub ignorowany – wiązany raczej z cotygodniowym „resetem” czy odpoczynkiem po całym tygodniu pracy. Takie spożywanie alkoholu najczęściej odbywa się właśnie od piątku do niedzieli, niekiedy też w inne dni wolne od pracy, a nasilać może się w trakcie dłuższego wolnego, na przykład podczas urlopu i wyjazdów wakacyjnych.
Elementem utrudniającym rozpoznanie problemu jest zachowanie uzależnionego w pozostałe dni tygodnia. Zazwyczaj nie wykazuje on większych problemów z realizacją codziennych obowiązków zawodowych i rodzinnych, sprawiając wrażenie, że wszystko pozostaje w absolutnym porządku. Jednak prawdziwym objawem sugerującym możliwość występowania uzależnienia okazuje się nie być tylko czas, w jakim dochodzi do spożywania alkoholu, a raczej ilość, jaką przyjmuje chory. Alkoholik może mieć złudne poczucie kontroli nad sytuacją (w końcu „pije tylko w weekend”), ale częstotliwość takiego picia świadczyć już może o rozwijającym się uzależnieniu.
Powody picia są przy tym podobne do tych, jakie wskazywane są w przypadku „klasycznie” rozumianego alkoholizmu – ma pomagać w radzeniu sobie ze stresem, łagodzić napięcia emocjonalne czy ułatwiać życie w samotności.
Nie zawsze weekendowe picie, czyli czym jest binge drinking?
Binge drinking można w pewnym stopniu traktować jako formę weekendowego picia. Oznacza bowiem epizodyczne spożywanie alkoholu, jednak w dużej ilości w krótkim czasie, do momentu osiągnięcia stanu upojenia alkoholowego.
Spożywanie alkoholu do chwili upicia się, w krótkim czasie, jest często traktowane jako rodzaj odcięcia się psychicznego i fizycznego od problemów dnia codziennego, ponieważ pozwala na często odczucie tak zwanego „urwanego filmu” i utracenie kontroli, co dla niektórych osób wydaje się być dobrym sposobem na odreagowanie stresu, na przykład po pracy.
Chociaż binge drinking nie jest zjawiskiem codziennym, może prowadzić do równie przykrych skutków, jak regularne spożywanie alkoholu każdego dnia. Co więcej, niesie ze sobą znacznie większe ryzyko zatrucia alkoholowego, a także obciążenia wątroby oraz układu nerwowego, mogąc pogarszać lub wywoływać symptomy chorób psychicznych (jak depresja).
Dlaczego weekendowy alkoholizm jest trudny do zdiagnozowania?
Weekendowe picie alkoholu jest, przede wszystkim, bardziej akceptowalne społecznie i traktowane jako normalna forma spędzania dni wolnych, zwłaszcza po ciężkim tygodniu pracy. Siłą rzeczy staje się też wielokrotnie elementem życia towarzyskiego.
Niestety, za takim podejściem stoją też typowe dla tego zjawiska mechanizmy usprawiedliwiające. Osoba uzależniona może uważać, że nie ma problemów z alkoholem, ponieważ:
- nie pije codziennie,
- nie traci kontroli,
- pije okazjonalnie, podczas spotkań ze znajomymi (nawet, jeżeli dochodzi do nich w każdy weekend),
- pracuje, utrzymuje rodzinę, nie porzuca obowiązków, zatem alkohol nie zaburza poczucia odpowiedzialności.
W podobny sposób racjonalizować mogą to ludzie z otoczenia, przez co nałóg staje się przez długi czas niedostrzegany i może rozwijać się bez przeszkód.
Jakie mogą być powody weekendowego alkoholizmu?
Pod względem czynników prowadzących do weekendowego alkoholizmu, nie różnią się one zanadto od tych, które związane są z alkoholizmem jako takim. Mogą być bardzo złożone i często związane z przewlekłym stresem, samotnością, potrzebą akceptacji w danym środowisku czy też wynikać z uwarunkowań rodzinnych i społecznych. Do rozwoju uzależnienia mogą przyczyniać się problemy rodzinne, kryzys zawodowy i wiele innych przyczyn.
Niekiedy picie alkoholu w czasie wolnym staje się sposobem na spędzanie czasu – czy to w samotności, czy wśród znajomych lub rodziny.
Jak wspomniano, weekendowe picie staje się poważnym sygnałem alarmowym w sytuacji, gdy zaczyna powtarzać się regularnie, a przyjmowane ilości alkoholu stają się coraz większe, przez co uzależniony może szybciej i łatwiej tracić kontrolę. Dla otoczenia alarmujące powinny być sytuacje, gdy:
- alkohol staje się nie tylko dodatkiem okazjonalnym, ale konieczną częścią każdego weekendu, a oczekiwanie na możliwość spożycia alkoholu staje się coraz silniejsze i stresujące (pojawia się też frustracja, gdy z różnych względów nie jest to w danym czasie możliwe),
- obserwowana osoba nie jest w stanie poprzestać na jednej „kolejce” i coraz częściej pije do granic swoich możliwości,
- pojawiają się ryzykowne lub konfliktowe zachowania, a pomimo tak negatywnych skutków, uzależniony na zaprzestaje picia,
- występują negatywne objawy zdrowotne.
Czy weekendowy alkoholizm jest niebezpieczny dla zdrowia?
Przyjmowanie alkoholu, szczególnie regularnie i w coraz większych ilościach, zawsze stanowi ogromne zagrożenie dla zdrowia. Jako toksyna, wpływa on bowiem upośledzająco na wiele parametrów życiowych i pracę narządów wewnętrznych.
Jednym z najbardziej narażonych narządów jest wątroba, w której dochodzi do metabolizowania alkoholu. Może on prowadzić do jej marskości, stłuszczenia lub też całkowicie zaburzać jej funkcjonowanie. W podobny sposób oddziałuje na serce i cały układ krwionośny. Weekendowy alkoholik narażony jest na problemy z wysokim ciśnieniem i zaburzeniami rytmu pracy serca, co przekłada się na zwiększone ryzyko wystąpienia udaru, wylewu czy zawału serca, czyli schorzeń potencjalnie śmiertelnych.
Nie bez znaczenia pozostają konsekwencje ze strony psychiki. Ponieważ alkohol wpływa na pracę i regulowanie układu nerwowego, może dochodzić do znacznych utrudnień w funkcjonowaniu mózgu – występują zaburzenia koncentracji, a nawet pamięci, zwłaszcza krótkotrwałej. Mogą ponadto nasilać się lub pojawiać zaburzenia psychiczne związane z depresją, nerwicą, napadami paniki. Spożywanie alkoholu odbija się na nastroju, powodując jego częste wahania, a także prowadzić może do pogłębiających się trudności ze snem.
Leczenie weekendowego alkoholizmu
Tak, jak w przypadku każdego rodzaju uzależnienia, tak i weekendowy alkoholizm wymaga podjęcia leczenia. Pierwszym krokiem zawsze powinno być jednak uświadomienie sobie wagi problemu przez samego chorego, który przez długi czas nie utożsamia się z wizerunkiem „typowego alkoholika”.
Istotnym elementem wychodzenia z nałogu jest wsparcie psychoterapeutyczne, prowadzone zarówno indywidualnie, jak i grupowo (chociażby w formie mitingów AA). Na tym etapie osoba uzależniona uczy się, jak budować nowe nawyki bez alkoholu czy też w jaki sposób tworzyć relacje społeczne, by móc odciąć się od dotychczasowego środowiska.
Nierzadko wprowadzane są też rozwiązania farmaceutyczne. Jednym z nich jest stosowanie tak zwanych wszywek, na przykład w postaci Esperalu. Środki takie zawierają substancje wywołujące w organizmie wyjątkowo przykre dolegliwości fizyczne w sytuacji przyjęcia nawet minimalnej dawki alkoholu. Działanie polega zatem na budowaniu obawy przed wystąpieniem negatywnych konsekwencji, co pozwala na ułatwienie podjęcia decyzji o rezygnacji z nałogu. Wszywanie Esperalu przeprowadzane jest w Polsce w gabinetach prywatnych (sprawdź przykładową opiekę świadczoną przez warszawski gabinet Chirurg-24).
Nie można zapominać, że wyjście z uzależnienia w przypadku weekendowego alkoholizmu jest możliwe, jednak jego całkowite wyleczenie już nie – do końca życia osoba chora powinna unikać sytuacji sprzyjających powrotowi do nałogu.
