Leżysz trzeci dzień z grypą, ręka wydaje się dziwnie ciężka, a słowa plączą się w ustach. Łatwo zrzucić to na gorączkę. Tymczasem metaanaliza z 2025 roku pokazała, że w pierwszych 28 dniach po potwierdzonej grypie udary zdarzają się około 4,7 razy częściej niż zwykle. Takie objawy nie mogą czekać, aż wyzdrowiejesz.
Skąd liczba 4,7 i dlaczego akurat 28 dni
Dane pochodzą z metaanalizy opublikowanej w 2025 roku w czasopiśmie „Cardiovascular Research”. Badacze zebrali 48 prac o zakażeniach wirusowych i chorobach serca oraz naczyń. W ciągu 28 dni od grypy potwierdzonej badaniem laboratoryjnym udarów było mniej więcej 4,7 razy więcej niż w okresach porównawczych.
Podobnie wygląda to przy COVID-19. Metaanaliza z 2024 roku w „Journal of Infection” wskazała, że w ostrej fazie tej choroby ryzyko udaru niedokrwiennego było około 5,6 razy wyższe niż u osób niezakażonych. Z czasem zagrożenie słabło, a cięższy przebieg oznaczał większe ryzyko powikłań naczyniowych.
Liczy się więc czas. Najniebezpieczniejsze są pierwsze dni i tygodnie po zachorowaniu. W badaniu opisanym w czasopiśmie „Stroke” około 24 proc. pacjentów z udarem niedokrwiennym przeszło infekcję w ciągu dwóch poprzednich miesięcy, wobec około 10 proc. w grupie kontrolnej. U większości z nich zakażenie przypadło na tydzień przed udarem.
Jak zwykła infekcja może doprowadzić do zakrzepu?
Gdy organizm walczy z wirusem, układ odpornościowy uruchamia stan zapalny w całym ciele. Ten stan nie zostaje w gardle i płucach. Uszkadza też śródbłonek, czyli wewnętrzną wyściółkę naczyń krwionośnych, również tych, które zaopatrują mózg.
Do tego krew łatwiej krzepnie, a zapalenie może rozchwiać blaszki miażdżycowe w tętnicach. Gdy zakrzep albo fragment blaszki zamknie tętnicę doprowadzającą krew do części mózgu, dochodzi do udaru niedokrwiennego. Neurolog lek. Joanna Piotrowska zwraca uwagę, że szczególnie groźne są infekcje dróg oddechowych: grypa, COVID-19, zakażenie RSV i bakteryjne zapalenie płuc, zwłaszcza o ciężkim przebiegu.
Kto powinien uważać bardziej
Ryzyko rośnie najmocniej u osób, których naczynia już są obciążone. Chodzi przede wszystkim o osoby, które mają:
- nadciśnienie tętnicze,
- wysoki cholesterol,
- zaburzenia krzepnięcia krwi,
- cukrzycę,
- migotanie przedsionków albo miażdżycę,
- za sobą wcześniejszy udar.
Młody wiek nie daje spokoju. Neurolog dr n. med. Kamil Ludwiniak przypomina, że infekcyjne zapalenie wsierdzia może powodować skrzepliny w sercu i udar, szczególnie u młodych pacjentów.
Dlaczego objawy udaru giną w objawach infekcji?
Przy grypie i tak czujesz się słabo, więc kolejne osłabienie nie budzi alarmu. Lek. Piotrowska opisuje młodego mężczyznę, któremu osłabły ręka i noga. Myślał, że to kręgosłup, a zmęczenie łączył z infekcją, więc diagnostyka zaczęła się z opóźnieniem.
Inna pacjentka, 65-latka, dostała udaru po przechorowaniu infekcji. W tym czasie bliscy się z nią nie kontaktowali i nikt nie zauważył zmian. W szpitalu na lek trombolityczny było już za późno. Czekała ją wielomiesięczna rehabilitacja, opóźniona przez kolejne zakażenia. Kiedy czytałam tę historię, zrozumiałam, że zawiódł nie brak objawów, tylko brak kogoś, kto by je zobaczył. Jeśli ktoś z rodziny choruje sam, dzwoń do niego codziennie.
Kiedy nie czekać, tylko wzywać pomoc
Przy udarze niedokrwiennym standardowe okno na dożylne leczenie trombolityczne wynosi do 4,5 godziny od początku objawów. Każda godzina czekania, aż „gorączka minie”, zabiera tę szansę.
Wezwij karetkę od razu, gdy w trakcie infekcji albo w kolejnych tygodniach pojawi się nagle:
- osłabienie ręki lub nogi, zwłaszcza po jednej stronie ciała,
- kłopot z mówieniem albo rozumieniem słów,
- opadnięty kącik ust lub wyraźna asymetria twarzy.
Zapamiętaj, o której godzinie pojawiły się pierwsze zmiany, bo od tego zależy, jakie leczenie będzie jeszcze możliwe. Nie tłumacz tych objawów gorączką ani zmęczeniem.
