Stopa protezowa jest jednym z elementów, które wpływają na sposób chodzenia, stabilność i komfort użytkowania protezy. Nie każda stopa będzie odpowiednia dla każdej osoby. Przy jej wyborze bierze się pod uwagę między innymi poziom aktywności, poziom amputacji, masę ciała oraz warunki, w jakich proteza będzie używana.
Poziom aktywności a rodzaje stóp protezowych
Poziom aktywności, określany także jako stopień mobilności, pomaga ocenić, jakie wymagania będzie musiała spełniać stopa. Osoba poruszająca się głównie po domu potrzebuje innych właściwości niż użytkownik, który regularnie chodzi na długie dystanse, pokonuje nierówne podłoże lub uprawia sport.
Przy niższej aktywności większe znaczenie ma stabilność i pewne podparcie. Wraz ze wzrostem mobilności rośnie zapotrzebowanie na rozwiązania, które wspierają płynne przetaczanie stopy, zmianę tempa chodu oraz poruszanie się po nierównym terenie.
Jak ocenia się poziom aktywności?
Przy doborze stopy protezowej protetyk bierze pod uwagę poziom mobilności, który określa możliwości ruchowe oraz potencjał pacjenta. Wyróżnia się cztery podstawowe poziomy. Klasyfikacja pomaga ocenić, jakie wymagania powinna spełniać proteza i jej poszczególne komponenty. Ostatecznej oceny dokonuje specjalista na podstawie indywidualnej sytuacji użytkownika.
- Poziom 1 – osoba może stać i poruszać się na krótkich dystansach, głównie po równych powierzchniach.
- Poziom 2 – osoba porusza się w pomieszczeniach i w ograniczonym zakresie na zewnątrz, pokonując niewielkie przeszkody, takie jak krawężniki czy nierówności.
- Poziom 3 – osoba porusza się zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz, potrafi zmieniać tempo chodzenia i pokonywać większość naturalnych przeszkód.
- Poziom 4 – osoba ma wysokie możliwości ruchowe, porusza się z niewielkimi ograniczeniami i jest zdolna do podejmowania aktywności powodujących większe obciążenia.
Granice między poziomami nie zawsze są jednoznaczne. Dlatego ostateczna ocena należy do specjalisty zajmującego się zaopatrzeniem protetycznym.
Co jeszcze wpływa na wybór stopy?
Sam poziom aktywności nie wystarcza do określenia odpowiedniego komponentu. Pod uwagę bierze się także poziom amputacji. Przy amputacji powyżej kolana rodzaj zastosowanego przegubu kolanowego może wpływać na wybór stopy. Przy amputacji podudzia znaczenie mają między innymi długość kończyny po amputacji, siła mięśni i zakres ruchu.
Istotna jest również masa ciała oraz dostępna przestrzeń konstrukcyjna. Każda stopa ma określony zakres obciążenia i wysokość konstrukcyjną, dlatego te parametry również są uwzględniane podczas dopasowania.
Stopy protezowe do codziennego chodzenia czy aktywności sportowej?
Osoby aktywne mogą potrzebować stopy zapewniającej większą dynamikę i możliwość sprawnego poruszania się po różnym terenie. Przy regularnym bieganiu, skakaniu lub innych intensywnych aktywnościach stosuje się również specjalistyczne stopy sportowe. Ich konstrukcja jest przystosowana do innych obciążeń niż rozwiązania przeznaczone przede wszystkim do codziennego chodzenia.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba aktywna potrzebuje stopy sportowej. O zastosowaniu konkretnego rozwiązania decydują charakter aktywności, jej częstotliwość oraz indywidualne możliwości użytkownika.
Życie po amputacji – indywidualny dobór stopy protezowej
Dobór stopy protezowej powinien uwzględniać nie tylko poziom mobilności, lecz także sposób poruszania się, warunki anatomiczne i codzienne potrzeby. Specjalista analizuje te czynniki, aby dobrać komponent odpowiedni do całej konstrukcji protezy.
Jednym z producentów stóp protezowych jest Ottobock, który ma w swojej ofercie rozwiązania dla osób o różnym poziomie mobilności, w tym stopy przeznaczone do codziennego użytkowania oraz bardziej wymagających aktywności. Dobór konkretnego komponentu poprzedza konsultacja, podczas której oceniane są indywidualne potrzeby i możliwości użytkownika.
W Centrach Ortopedycznych Ottobock konsultacje protetyczne są bezpłatne. Specjaliści pomagają również w uzyskaniu informacji dotyczących finansowania protezy, w tym możliwości dofinansowania ze środków NFZ i PCPR.
